Gewoon zomaar op een ONVZ envelop, behalve dan dat toen we lang geleden voor de VPRO filmden in Memphis, Roel Bentz van den Berg op een avond te veel gedronken had waardoor hij de dag er na bij de apotheek een roze drankje ging halen
Bob Fosko zei: 'Van dingen maken wordt je blij'.
En dat klopt volgens mij. Ik heb geprobeerd daar een liedje van te maken, maar dat wilde niet. Het liedje vond dat het anders moest. Zo kan dat gaan. Het komt ook wel eens voor dat iets op mijn schouder klopt en zegt: 'Weet je wat ik ben? Een liedje.'
Ik heb wel eens in een voorstelling gezegd: 'Als je zit met iets, iets dat maar door je hoofd blijft spoken... dat kan iets lelijks zijn, maar ook iets moois. Dan is het een goed idee om dat eens proberen heel precies te benoemen. Heel precies. Dat is moeilijk. Misschien kost je dat dagen of weken. Maar als je dat lukt dan kun je het benoemen. En als je het kunt benoemen dan kun je het vastpakken. En als je het vast kunt pakken dan kun je het wegzetten. In je hoofd. Als het iets lelijks is dan zet je het ergens achterdoor boven op een kast. Als het iets moois is dan hang je het bij wijze van spreken aan de muur.'
Daarover zei iemand uit het publiek later: 'Dat is mindfulness hè?' Maar ik weet niks van mindfulness. Dat is 'liedjes maken'. Dat is 'Van je af schrijven'.
Dat helpt mij om spoken in mijn hoofd te bezweren.
Als ik tegenwoordig in de spiegel kijk en denk: Dat is toch jammer... dan denk ik daarna: Maar daar heb ik mooi wél een liedje over! Hahaha. Dat maakt verschil.
Maar het hoeven geen liedjes te zijn. Het kunnen ook tekeningetjes zijn. Of foto's. Teksten. Of bij jou iets anders. Daarom is het een goed idee om een dagboek bij te houden. Ik doe dat al lang. Soms intensief, soms niet zo.
Met ideetjes (dit is een idee voor een reclame - is niks geworden), knipsels, flarden of pogingen iets te vangen.
Het wordt een soort 'composthoop' waar weer van alles uit voort kan komen. Anders dan losse documenten op je computer. Het is bij elkaar. Het is echt. En van jou. Het is ook gezellig. Zoals ik ergens anders heb geschreven. Als een liedje nog alleen maar van mij is. Mijn ongeboren baby'tje.
Bij zo'n dagboek maak je je eigen composthoop. Maar uiteraard ben je zonder dat je daar op die manier probeert grip op te krijgen ook onbewust een spons vol met indrukken. Als je iets mooi vindt dan wordt het een deel van je. Dat beïnvloedt keuzes die je maakt. Zo liep ik ooit de trap op naar mijn werkruimte op en ineens zat er een melodie in mijn hoofd. Een klassieke melodie. Zoals in sommige Venlose carnavalsliedjes zit. Ik dacht dit bestaat al. Maar dat bleek niet zo te zijn. Toen dacht ik: Dan is het kennelijk van mij. En ik heb er een liedje mee / over gemaakt.
Eerst in het Nederlands (staat op een CD, 'Nieuwe Liedjes' namelijk) maar eigenlijk moet dit in het Venloos. Bij deze:
Volgens mij zijn allebei de bovenstaande gedachtes 'waar'. Ja het lijkt op een bestaande melodie (Venlo stedje). Maar ik maak 'm anders af. Dus ik bouw voort op iets wat in me zit. Zo gaat dat.
Er zit een regel in waar ik spijt van heb: 'elleboogmacroni met maggi'. Ja, dat at ik als kind. Maar dat het waar is maakt het nog niet goed. Het is te particulier.
Op een gegeven moment hebben we (toen ik nog een manager had) met Mondo Leone een zogenaamd 'Koesterboekje' uitgebracht. Met dagboekfragmenten. Door Syb, Mondo's vormgever, bij elkaar gezocht.
Koesterboekje
Daar heb ik achteraf een beetje spijt van omdat er ook privé dingen in stonden. En er is een verschil tussen persoonlijk en privé. 'Privé' daar hebben anderen niks mee te maken. Maar ja. Grenzen ontdek je vaak pas nadat je er overheen bent gegaan. In de begintijd heb ik daar meer fouten meegemaakt.
De linkerpagina was op het randje vind ik. Nu kan 'ie wel weer omdat onze dochter onherkenbaar (veranderd) is.
Zij had moeite met loslaten. En met poepen op het potje. Toen hadden we gezegd: 'Als je poept krijg je een ijsje.' Dus daar staat ze met een piepklein keuteltje. En vervolgens met een groot ijsje.
De kunst is - als je andere mensen wil bereiken - om in dit geval foto's te maken die ook werken als je de personen op de foto niet kent. Die dus iets universeels hebben. Waar mensen zich mee kunnen identificeren. En dat is in het geval van het keuteltje gelukt vind ik. Het is een mini-verhaaltje. Natuurlijk zie je ook wel dat de foto's (polaroids) met beleid gemaakt zijn. Simpel beeld. Ze rijmen met elkaar.
Wat mij opvalt bij (vooral) liedjes maken is dat naarmate je dichter bij je kern komt, dingen steeds universeler worden. Dat lijkt in tegenspraak met elkaar. Omdat iets dan juist particulier zou kunnen worden (elleboog...). Maar daar moet je aan voorbij, je moet echt naar de kern. De essentie.
En dan ontdek je dat we van binnen niet zo heel verschillend zijn. We worstelen met dezelfde dingen. En als het dan iemand lukt om dat goed te benoemen... aan te raken, dan herkennen mensen dat. Dat resoneert in hen. En dan zijn ze in zeker zin 'gezien'. Ze bestaan.
En het is maar een idee, maar misschien is het zo dat als de maker van iets bij het maken groeit, of verder komt, dat de kijker of luisteraar dan ook groeit.
Daar zijn mensen zoals ik, als maker en als publiek, naar op zoek. In mijn omgeving. Maar ook diep van binnen.
Het is mogelijk om schatten in jezelf te vinden, aan anderen te geven, of te krijgen.
Hup! Op zoek.
Dan gaan we nu terug naar het oppervlak, bijvoorbeeld naar Zelfhulpliedjes, misschien kijk je daar nu wel anders naar.
Of naar de pagina met het kruis:
Of naar het overzicht natuurlijk:
