Eefje de Visser op (de telefoon op) het Zomerparkfeest, zij heeft een enorm talent voor muziek, maar duidelijk minder voor communiceren met het publiek, ik vermoed dat dat er weer toe geleid heeft dat zij zo synchroon danst met de achtergrondzangeressen, waar zij weer talent voor heeft
Op het Zomerparkfeest in Venlo had ik een gesprek met B. En realiseerde met op dat moment eigenlijk pas dat B. (die ik al lang, maar al die tijd maar een beetje ken) een gevalletje spectrum-stoornis is. Het was geen echt gesprek.
Daarnaast zei hij iets over 'gesprekken' wat ik nooit zou zeggen. Namelijk dat zijn vader aan het dementeren is en daardoor niet weet met wie hij praat. Maar dat dat eigenlijk niks uitmaakt.
Nou, mijn vader is op dit moment zwaar dement en geloof maar dat ik erg vind dat hij niet weet dat hij (die mij niet meer herkent, in elk geval niet in persoon, wel op foto's) met mij praat. En het is geen gesprek. Hij praat wat voor zich uit. Flarden uit een ver verleden waarin hij in het heden verdwaald is.
Maar daarnaast zei B. nog iets opvallends. Hij zei dat hij tegenwoordig therapie heeft (hij heeft een heel vervelende scheiding achter de rug en krijgt zijn kinderen niet te zien) maar dat was niet het opvallende. Hij zei dat zijn therapeut had gezegd dat iedereen creatief is. En hij dus ook.
Ehmmm. Dat was mij ook nog nooit opgevallen bij B. Als hij het al is, dan is hij het niet heel erg. Of misschien op zijn werk of ergens waar ik er niet mee in aanraking komt.
Ik weet echt niet meer wanneer ik dit getekend heb, maar ik was toen wel veel aan het tekenen denk ik, omdat ik dit nu, waarschijnlijk niet zou kunnen, met zo weinig lijnen... Tuurlijk is de mond te groot, een beetje 'The Joker' maar die ogen. Jee, ze lijkt op mijn dochter... dat is trouwens (bij ouderwets werken op papier) vaak een moment dat je niet meer verder durft. Als iets echt aan het lukken is. Je wordt bang om het stuk te maken.
Bij deze tekening uit het verleden zie ik ook dat ik toen lekker bezig was. Dat is het verschil tussen talent en vaardigheid. Ik ben nu te roestig om dit zomaar floep te kunnen. Daarvoor zou ik weer uren moeten maken. Je talent is een gegeven, je vaardigheid niet.
Kort daarna werd ik gevraagd om een gastcollege te geven op de HKU. Voor 1e jaars studenten Kunst & Economie. Over het 'creatieve proces'.
TALENT / VAARDIGHEID
En toen ik vanwege deze vraag en de opmerking van B. op internet ging zoeken op 'creatief zijn', vond ik dat (daar en bij therapeuten in elk geval) inderdaad het idee heerst dat iedereen creatief is. Er werd bijvoorbeeld gezegd dat iedereen een rechter hersenhelft heeft en daar zit het.
Dus.
Hahaha. Zo lust ik er nog wel een paar.
Voor de kijker links
Ook kwam ik de in mijn ogen vreemde vraag (die kennelijk bij sollicitatie-trainingen en zo speelt) vaker tegen of creativiteit een 'vaardigheid' of een 'talent' is. Het antwoord was een vaardigheid. Maar ik zou zeggen allebei. Kijk, ieder normaal en gezond mens heeft twee hersenhelften, maar ook twee benen. Dus iedereen kan voetballen. Want dat doe je met je benen en voeten. En voetballen is tenslotte een vaardigheid. Ja, ieder normaal mens kan tegen een bal trappen. Maar het scheelt als je talent hebt.
Zie hier een denkbeeldig plaatje van een actie van Ronaldo of Messi voor je - hoewel sommige mensen 'afantasie' hebben, zij kunnen zich geen paarse olifant voorstellen. Zouden zij creatief kunnen zijn?
Misschien komt dit 'creativiteit is vooral een vaardigheid-misverstand' doordat er voor een bepaalde vorm van creativiteit - muziek maken namelijk - een woord bestaat voor het specifieke talent dat je daarvoor nodig hebt (in die ene hersenhelft die iedereen heeft). Dat is 'muzikaliteit'. Terwijl 'een instrument kunnen bespelen' een vaardigheid is. Daar is het gescheiden.
Niet mijn kinderen, zij spelen geen instrument (deze trouwens ook niet ;-)
Ik herinner me ook een discussie op een feestje. Nadat ik had gezegd dat ik mijn kinderen niet op muziekles wil zetten. Dat moeten ze zélf willen. En als ze dat willen dan zal ik dat toejuichen. Maar als zij niet willen is dat prima. Muziek is te mooi om iemand te dwingen. Dan kan hij of zij er een hekel aan krijgen. Daar was iemand het niet mee eens. Zijn kinderen moesten op muziekles. Ook daar ging het gesprek richting talent. En hij zei: 'Iedereen heeft talent.' Hij speelde zelf ook in een harmonie en had moeite met in de maat marcheren. Maar dan keek hij naar de anderen en deed wat zij deden. Waarop ik uiteraard zei: 'Dan ben je niet muzikaal. Of je mist in elk geval een heel belangrijk element: gevoel voor ritme.'
Eggs à la Lee (of Li) Hong
Een tante van B. heeft ooit tegen mij gezegd dat iedereen goed kan leren koken. (Misschien zit daar iets in de familie.) Koken kun je inderdaad leren, het is een vaardigheid. Maar ook daar scheelt het enorm of je talent hebt.
Misschien heeft zij geen smaak. Dat scheelt ook weer enorm in je vermogen om dit soort dingen te kunnen opperen en je eigen of andermans koken te kunnen beoordelen.
Volgens mij kan iedereen normaal maar niet bijzonder getalenteerd mens in het beste geval, als hij of zij echt wil, gemiddeld leren koken. Maar niet goed.
Opgesjeesde noodle soep uit een pakje, echt wel lekker hoor
Neem mij. Ik kan redelijk koken (en totaal niet voetballen). Ik kook graag en vaak. Wij eten lekker. Maar écht goed, dat is andere koek. Dat vind ik een beetje jammer, maar het is niet anders. Ik ken een paar mensen met écht talent op dat gebied. En die kunnen iets dat ik gewoonweg niet kan. Die kunnen bijvoorbeeld vooruit denken op kookgebied. Smaakcombinaties verzinnen. Nieuwe gerechten. Die nog lekker zijn ook. Dat kan ik met schrijven of muziekmaken of filmen, maar niet met koken.
Vaardigheden kun je leren. Talent niet. Zonder enig talent een vaardigheid proberen te leren is al zoiets. En natuurlijk moet je het graag willen. Maar willen is niet kunnen. Tot op zekere hoogte, ja. Maar niet helemaal.
VERVOERMIDDEL
Dit is een van de mooiste foto's die ik ooit gemaakt heb. Vind ik. Een absolute toevalstreffer. Met een analoog cameraatje, in de heksenketel van Bangkok, in de beweging, een wonder dat 'ie scherp is. Toen mijn favoriete (film)leraar op de kunstacademie 70 werd, werd er een boek voor hem samengesteld en mensen werden gevraagd iets in te leveren. Toen heb ik deze foto 'gegeven'. En gezegd dat het beeld bij ons past, juist omdat het een toevalstreffer is. En een soort metafoor: 'Dit zijn wij. Ik ben het kind voorop. Jij stuurt. Bedankt dat ik even voor op de brommer mocht.'
Volgens mij zou je talent kunnen zien als je vervoermiddel. Sommigen van ons hebben bij wijze van spreken bij geboorte een brommer gekregen en anderen een fiets. Het gaat er om wat je er mee doet. Sommige mensen hebben een auto, maar doen er niks mee. Die wassen hem alleen op zondag. En anderen gaan te voet de wereld over. En dan heb je ook nog speciale gevallen, zoals Mozart, die een vliegtuig hebben. En hoe graag je ook wil... als die de geest krijg haal jij hem never nooit niet in. Te voet of met de auto ga jij niet vliegen. Dat kun jij niet.
Ik heb geen vliegtuig. Helaas.
Dus samenvattend: Met je creativiteit ga je op reis. Je talent is je vervoermiddel. Je vaardigheid is je bekwaamheid met dat vervoermiddel. Je wil is de baas, met die middelen.
Naast talent spelen er meer factoren mee in het creatieve proces. In het schatgraven in jezelf.
Verder?
Dan gaan we het hebben over BEPERKINGEN
