Al zeg ik het zelf, het 'zelf een schat begraven' is nog lang geen slecht idee. Dat maakt het schat(be)graafverhaal tijdloos. En geeft het een einde en een moraal, een les. Die les is niet verzonnen. Die heb ik echt geleerd.
'De Schat van Mondo Leone' tijdens een cursusdag
Dat maakt het verhaal ook van ons allemaal. In elk geval de mensen die een schatkaartje gekocht hadden en die uiteindelijk de munt (waarmee zij de code van de cijfersloten kunnen onthouden) hebben gekregen. Van die mensen heb ik de namen begraven (er zit meer in 'De Schat van Mondo Leone' maar dat verklap ik niet. Ok. 2 dingen zal ik verklappen. Die ene gelukseuro uit Berlijn ligt er. En zo'n ansichtkaart van het pas beslapen bed ook). Maar ik denk dat ook de 'gewone' luisteraar / kijker dat gevoel meekrijgt. Zo gaat dat bij een verhaal. Je beleeft het mee. De les die ik zelf geleerd heb bij het schatgraafavontuur en die ik probeer door te geven is: 'samen'. Ik begon alleen en eindigde samen. Het klinkt misschien als een cliché, maar cliché's zijn er niet voor niks. Dat is de waarheid. Zoiets kan alleen maar met hulp van anderen.
Als er wel nazi-goud gelegen zou hebben dan was dat 'samen' nog steeds de les die ik geleerd heb. Dit was een samenwerking over allerlei grenzen heen. En de samenwerking is het kunstwerk.
Gevonden met metaaldetector, ik loop niet graag met zo'n ding, maar ik heb er wel een en heb het dus wel eens gedaan
Een schat vinden op zich is leuk maar nog geen verhaal. Hoe je hem gevonden hebt en / of wat de schat precies is maakt het verhaal. Een Romeinse munt met een detector vinden levert uiteindelijk een gevonden Romeinse munt op en dat is het. De munt is misschien waardevol maar het verhaal niet.
Ochtend in Mittenwald
Ik herinner me dat ik op de ochtend van de opgraving in Mittenwald dacht: Dit verhaal wordt nooit meer zo mooi als nu. Bijna uit. Wat er ook gebeurt, na de opgraving is het (zeer waarschijnlijk) uit. Er ligt een schat of niet. Als er een nazi-schat zou liggen dan springt de staat Beieren (als erfgenaam van Bormann en Hitler) er op en grist het uit mijn handen (en ik had gezegd dat ik er niks van wilde hebben). Als er niks ligt dan lachen mensen mij uit. Je zou het kunnen vergelijken met een strak opgeblazen ballon waarvan ik het uiteinde tussen mijn vingers nou. Als er een schat ligt dan vliegt 'ie brrrrr uit mijn hand als er niks ligt loopt 'ie leeg. Hoe hou je nou lucht in de ballon en de ballon in je hand?
Door het initiatief te houden en er zelf een schat te begraven dus.
Achteraf is het duidelijk en klinkt het misschien zelfs simpel, maar nogmaals... als je er middenin zit dan weet je dat niet.
Hoe kwam ik eigenlijk op dat idee? Hoe en wanneer ik dat idee precies kreeg weet ik eigenlijk niet meer. Het was nogal een chaos in die tijd. Maar ik had het idee wel degelijk van tevoren, want ik had uiteraard die roestvrijstalen A4-tjes laten maken.
Het zaadje is geplant toen ik de zaak met crowdfunding voor elkaar ging proberen te krijgen. De mensen die dit steunen zijn zooo belangrijk. Ik wil hen iets teruggeven. Dat begon met hen steeds updates geven. Iedere week kregen zij bericht van de voortgang. Dat soort dingen moet je leuk vinden om te maken, alleen dan werkt zoiets. En ik vind dat leuk. En geloof maar dat mensen dat allemaal heel aandachtig gevolgd hebben.
Foto uit Mittenwald toen ik daar was om aannemers te spreken die een offerte uitbrachten voor de proefboring
Ik denk dat het bij 'de kunst om er iets van te maken' heel belangrijk is dat je oprecht bent. Geen geheime agenda hebt. Als de hoogste ambtenaar van Mittenwald het idee had gehad dat ik hem zat te fukken dan was dat gat er zeker nooit gekomen.
Maar helemaal aan het eind zei Karlheinz Schütz, die hoogste ambtenaar en mijn grote tegenspeler: "Heel eerlijk gezegd vond ik het een heel fijne samenwerking'. En dan heb ik hem iets laten doen waar hij helemaal geen zin in had. Dus ik zei, volledig naar waarheid: 'Ik ook'. En vervolgens hebben we een biertje gedronken.
Iets begraven maakt het geheel poëtischer. Daardoor overstijgt het geheel het 'doet 'ie 't of doet 'ie 't niet' gehalte. Weet ik achteraf. Maar op dat moment ging ik puur op intuïtie. Zo is dat bij een creatief proces ook.
Schütz weet trouwens niet dat er iets begraven is. Hij weet ook niet dat ik dat wat met grondradar gemeten was, een paaltje met daarop een W (dat bij de kazerne heeft gehoord) mee naar huis heb genomen. Het grenspaaltje staat op de foto boven ook op het podium.
Hier in mijn tuintje tussen twee Utrechtse Kabouters, het staat nu in mijn Wunderkammer. er hebben twee letters op gestaan. W.H. Wehrmacht Heer. De afkorting van de Duitse landmacht in de oorlog.
Ik had trouwens ook de DVD van 'Het misdrijf van Abraham Prins' meegenomen. Als er echt goud van de nazi's had gelegen dan had ik dat wat ik begraven had politieker gemaakt en die film mee begraven. Hij gaat over wat er met de opa van Marcel is gebeurd in de oorlog. Hij fietste door een park waar hij als Jood niet mocht fietsen. En werd, toen hij de bekeuring ging betalen die hij gekregen had, op het eerste transport naar Auschwitz gezet en daar vermoord.
Voor die film heb ik de muziek gemaakt. En ik heb geholpen met het maken van die film. Ben onder andere meegeweest naar Auschwitz.
Marcel en ik bij het gat in Mittenwald.